Darıca Rehber
Tarih: 14 / Haziran / 2017

“KUŞ CENNETİ İLE ÜNLÜ İLÇE”

 

    

              

 

TARİHÇE:

Darıca, ismini sahilden 200 m. Kuzeyde bulunan, günümüzde bir burcu ayakta kalan Darıca Kalesinden alır.

Bizanslılar döneminde dışarıdan gelebilecek taarruzlara karşı bir tevkif kalesi olarak kullanılan kalenin tarihteki en eski adı "TARARİON" olarak bilinmektedir. Bu kaleden daha sonraları "TORİCİON" olarak bahsedilir. Bizans döneminde antik dönem "BİTHYNİESİNE" özel önem verilirmiş. Bu dönemde şehir ve kiliseler bir yol örgütüyle birbirine bağlanmıştır; önem derecesine göre sıralanan kent ve kiliseler yol örgütü listesinde Darıca; "KALOS AGROS" ismiyle anılır. Danca'nın (1329) Pelekonon savaşıyla Türklerin eline geçmesinden Cumhuriyet dönemine kadar geçen sürede burada oturan yerli Rumlarca Darıca, "ARECU" ismiyle anılmıştır. Evliya Çelebi Seyehatnamesinde Danca'dan "DAR UCA" olarak bahseder. Cumhuriyet döneminde "DARUCA" Halk dilinde DARICA şeklinde isimlendirilerek günümüzdeki ismini almıştır.

TARİHTE DARICA : İzmit ile İzmit Körfezi M..Ö. XII y.y'ın başlarında Yunan kökenli kavimlerin istilasına uğramış; bu kavimlerin istilasıyla birlikte bu bölgede başlayan yerleşik düzenle tarihi gelişmelerinde başlandığı söylenebilir. 

Trakyadan Anadolu içlerine göçen "FRİGLER" daha sonra "MİSYALILAR" Kocaeli bölgesinin ilk yerleşik Halkı oldukları kabul edilir. Osmanlılar döneminde Kocaeli adı verilen yarımadayı bir ara "TİNYALILAR", daha sonra "BİTHİNYENLER" ele geçirerek M.Ö. 378'de "BİTHİNYEN" krallığını kurmuşlardır. Bu krallık döneminde Darıca, nin kurulduğu söylenebilir. Bitinye krallığının Eyalet olarak Roma İmparatorluğuna bağlanmasından sonra 1329 Pelekonon savaşına kadar Darıca Bizanslıların yönetiminde kalmıştır, Bizans hükümdarı III. ANDRANİKOS'un Osmanlı Hükümdarı Orhan Bey tarafından 1329 Haziranında Pelekonon denilen yerde yenilgiye uğratılınca Darıca Osmanlı imparatorluğunun hakimiyetine geçmiştir. Sultan Yıldırım Beyazıt'ın Ankara Savaşıyla 1402'de Timur'a yenilmesiyle altı oğlu arasındaki taht kavgaları Osmanlılarda Fetret Devrini başlatmış Şehzade Süleyman Çelebi tahta oturabilmek için kendine destek sağlamak açısından Gebze, Hereke, Eskihisar, Danca'yı Bizans İmparatorluğuna verdi. Böylece tekrar Bizans hakimiyetine giren Darıca Sultan Mehmed'in komutanlarından Gazi Timurtaşoğlu Umurbey tarafından yeniden fethedilerek Osmanlı topraklarına katıldı. Fethedilen bu toprakları Sultan Mehmed Bursa'daki imaretine vakıf etmiştir. Darıca'daki arazilerin bir kısmı bu vakıf aracılığı ile alınıp satılmaktadır. 

Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı 1914-1921 yılları arasında Darıca bazı azınlıklar ve yerli çetecilerin yağmasına maruz kalmış, bunlar (Küçük Aslan Bey) vs. 28 Nisan 1921 yılında Darıca Yunan ve İngiliz birliklerince işgal edilmiş bu işgali küçük yaşta yaşamış olan Şakir Yapıcı, işgallerin başlamasıyla Danca'da oturan Türklerin buradan göç ederek Üsküdar, Kartal, Tavşancıl'a yerleştiğini ifade etmektedir. İşgal kuvvetlerinin 26 Haziran 1921'de Darıca'dan çekilmesiyle göç eden Türklerin tekrar Darıca'ya döndüğünü belirtmektedir. Kurtuluş Savaşı yıllarında yerli Rumlarla çeteci (Küçük Aslan Bey)'in Darıca yöresindeki olumsuzlukları bastırmak için (Büyük Aslan Bey) Kara Aslan, Arnavut Kaplan Ağa (Kaplan Sönmez Yıldız) Kuvayi Milliye ile birleşerek Danca'nın Kurtuluş Mücadelesine katkıda bulunmuşlardır.

 

COĞRAFYA

 

 

Darıca, İzmit Merkez ilçesinin 56 km. batısında, Gebze ilçesinin 7 km. güney batısında, Kocaeli yarımadasının Güney kıyı şeridi üzerinde, Yalova, Yelkenkaya, Darıca Körfez hattının başlangıcında 114 km2, alan üzerine kurulmuştur. Denizden yüksekliği 28 m. olan Danca'nın, Kuzeyinde Gebze ilçesi, Doğusunda Eskihisar Köyü ile Batısında Tuzla ilçesi yer alır. İstanbul'a uzaklığı 51 km. kadardır. Gebze ili arasındaki sınır 1926 yılında ilçe idare kurulu tarafından çizilmiştir. İş Bankası Turistik Tesisleri içinde kalan Ayazma'dan başlayarak Doğuya doğru kıyıya mutakiben Eskihisar tepesine Gebzeli Hamamcı Mustafa'nın tarlası sınır dışı kalarak Darıca Tahta köprüsüne ve oradan tren yoluna paralel takip ederek Kanço Tepesi ve üç burun yarımadası (Bayramoğlu) beldemiz içinde kalarak Mankafa Burnunda sınır son bulur. Kocaeli Penepleni'nin güneyinde yer alan Danca'nın yer yapısı NEOLOTİK zamana ait olup Üç Kafa burnundan Eskihisar'a kadar DOLMATİK-KALKERLİ bir toprak yapısına sahiptir. Birinci derecede deprem kuşağında bulunan Darıca arazisi, yeryüzü şekilleri bakımından aşınmış ve yıpranmıştır. Deniz sahilinden kuzeye çıkıldığında yer yer yükseklikler artmasına rağmen bu yükseklik ortalama 200 m.yi aşmaz. Oldukça alçak sahilleri girintili çıkıntılıdır. Darıca, İzmit Merkez ilçesinin 56 km. batısında, Gebze ilçesinin 7 km. güney batısında, Kocaeli yarımadasının Güney kıyı şeridi üzerinde, Yalova, Yelkenkaya, Darıca Körfez hattının başlangıcında 114 km2, alan üzerine kurulmuştur. Denizden yüksekliği 28 m. olan Danca'nın, Kuzeyinde Gebze ilçesi, Doğusunda Eskihisar Köyü ile Batısında Tuzla ilçesi yer alır. İstanbul'a uzaklığı 51 km. kadardır. Gebze ili arasındaki sınır 1926 yılında ilçe idare kurulu tarafından çizilmiştir. İş Bankası Turistik Tesisleri içinde kalan Ayazma'dan başlayarak Doğuya doğru kıyıya mutakiben Eskihisar tepesine Gebzeli Hamamcı Mustafa'nın tarlası sınır dışı kalarak Darıca Tahta köprüsüne ve oradan tren yoluna paralel takip ederek Kanço Tepesi ve üç burun yarımadası (Bayramoğlu) beldemiz içinde kalarak Mankafa Burnunda sınır son bulur. Kocaeli Penepleni'nin güneyinde yer alan Danca'nın yer yapısı NEOLOTİK zamana ait olup Üç Kafa burnundan Eskihisar'a kadar DOLMATİK-KALKERLİ bir toprak yapısına sahiptir. Birinci derecede deprem kuşağında bulunan Darıca arazisi, yeryüzü şekilleri bakımından aşınmış ve yıpranmıştır. Deniz sahilinden kuzeye çıkıldığında yer yer yükseklikler artmasına rağmen bu yükseklik ortalama 200 m.yi aşmaz. Oldukça alçak sahilleri girintili çıkıntılıdır.

SAĞLIK 

Sağlık Bakanlığına bağlı Darıca Bucak Müdürlüğü bünyesinde 1950 yılında kurulan Darıca Hükümet Tabipliği bir doktor bir sağlık memuru bir Ebeden oluşmaktaydı. Uzun yıllar bu şekilde hizmet veren Hükümet tabipliği geçici olarak Eski Kavala Cami'si dükkanlarında hizmet veren Hükümet Tabipliği 1987 yılında M.Ali KARA-HANLI tarafından yaptırılan -sağlık ocağı binasına taşınmıştır. Nenehatun, Fevzi Çakmak, Kazım Karabekir ve Piri Reis Mahallelerine yapılan sağlık ocaklarıyla Darıca' da sağlık ocağı sayısı beş'e çıkmıştır.

NÜFUS 

Kaynaklara göre Danca'da ilk yerleşik nüfusun "BİTHİN" ve Yunan kökenli olduğu kabul edilir. Darıca ve çevresi çeşitli zamanlarda sık sık el değiştirdiğinden ve tabii afetlerden dolayı, nüfusu zaman zaman Rumların zaman zaman da Türklerin lehine değişmiştir. Ünlü Türk gezgini Evliya ÇELEBİ'nin seyahatnamesinde 'DARICA KALESİ" hakkında "yedi lebi deryada dört köşede kalesi vardır. Kalenin limana nazır cihetinde bir kapısı vardır. Kalenin muhafızı ve komutanı yoktur. İçinde 20 civarında kiremit örtülü evler mevcuttur" diye bahseder.

Danca'da ilk nüfus sayımı 1831 yılında (meval-i Devriye'den) İLYAS ZADE SEYİT İBRAHİM EFENDİ tarafından yaptırılmıştır. Bu sayımda Danca'nın nüfusu 4500 kişi olarak tespit edilmiştir. Nüfusun çoğunlu-ğunu'da Rumların oluşturduğu görülmüştür. 17 Kasım 1910'da çıkan ve Darıca'daki dokuzyüz hane evin yanıp kül olduğu büyük yangın sonrasında Rumların büyük bir kısmı Büyükada, Heybeli ve Burgaz adası gibi İstanbul adalarına, Türklerin bir kısmı da (Arap Bilali'ye göre) Eskihisar, Aydınlı, Tavşanlı ve Hereke'deki akrabalarının yanına göç etmiştir. Göç edenlerin bir kısmı sonradan geri dönmüşlerdir. 1911-1921 Birinci Dünya Savaşı ve Kurtuluş Savaşı sırasında tekrarlanan nüfus hareketleri Danca'mızın nüfusunun önemli ölçüde azalmasına sebep olmuştur. Kurtuluş Savaşından sonra 24 Temmuz 1923 tarihinde imzalanan Lozan Barış Antlaşmasına göre Yunanistan'la yapılan mübadele sonrası Danca'ya- Girit-Selanik-Serez-Kavala gibi muhtelif yerlerden gelen Türklerin bir kısmı 4 Şubat 1924 tarihinde Danca'ya yerleştirildiler.

Cumhuriyetin ilk yıllarında yapılan nüfus sayımı 1927 yılında gerçekleşmiştir. Bu nüfus sayımında Danca'nın nüfusu 2115 olarak belirlenir. 1960 yılında romanya va Bulgaristan'dan gelen Türk göçmenlerin Danca'ya yerleşmesiyle 1965 yılında yapılan nüfus sayımına göre Danca'nın nüfusu gelen bu 250 muhacirle 5575 olarak belirlenmiştir. 1985 yılında yapılan nüfus sayımında bu oran 33.551 kişi olmuştur. 1990 yılında yapılan son nüfus sayımında 53.300 kişi olarak belirlenmiştir. Danca'nın sanayi bölgesi olması nedeniyle özellikle KARS-ERZURUM-BİLECİK-BOLU-GÜMÜŞHANE-TUNCELİ ve Yurdun dört Bir tarafındaki illerden çalışmak amacıyla Danca'ya gelenlerinde burada yerleşmesiyle Danca'nın nüfusunun 85.818'e ulaştığı bilinmektedir. Tatilini geçirmek amacıyla Danca'ya gelen yerli turistlerle birlikte Darıca nüfusunun yaz aylarında 120.000'e ulaştığı söylenebilir. 

Yıllara Göre Nüfus Hareketleri

YIL

DAĞILIM

1960

5,575

1965

6,560

1970

6,560

1975

10,256

1980

23,905

1985

33,551

1990

53,560

1997

82,146

2000

85,818



2000 Yerel Seçimlerine Göre Mahalle Nüfus Dağılımı

MAHALLE

DAĞILIM

Bağlar Başı Mahallesi

6,267

Bayramoğlu mahallesi

5,563

Cami Mahallesi

2,557

Emek mahallesi

7,981

Fevzi Çakmak Mahallesi

11,989

Kazım Karabekir Mahallesi

20,268

Nenehatun Mahallesi

9,311

Osmangazi Mahallesi

15,504

Piri Reis Mahallesi

3,220

Yalı Mahallesi

829

Yeni Mahallesi

864

Zincirlikuyu Mahallesi

1,465

SOSYAL YAPI

1924 Türk-Rum mübadelesi ile Danca'nın 80 hanelik yerli halkı kaldı, bu mübadele gereği aynı yıllarda (1924-1925) Yunanistan ve Ciritten gelen Türk'ler ile (1941-1942.19501960) yıllarında Bulgaristan ve Romanya'dan gelen Türkler Danca'da iskan edilmiştir. 1965 yılları sonrasında başta Trakya (Keşan) Erzurum, Kars. Bilecik, Bolu, Tunceli, Erzincan olmak üzere yurdumuzun dörtbir yanından gelen yurttaşlarımız Danca'ya yerleşmiştir. Bu nedenle Darıca Halkı kozmopolit bir yapıya sahip olup sosyal yapı olarak çok çeşitlilik gösterir. Belli zaman aralıkları ile Danca'ya yerleşen insan toplulukları ilk yerleşik hayattaki örf adet geleneklerini yeni yerleştikleri Danca'da devam ettirmişlerdir. Darıcanın belli özellikler taşıyan örf adet gelenekleri olmasına rağmen kına gecesi düğünlerde oynanan çiftetelli, kasap havası lorke ve üç ayak folklor oyunlarda sosyal yaşamda yerini almışlardır.

EĞİTİM

 
 

EĞİTİM

 

Darıca'daki Eğitim Kurumları:

OKUL ADI

Darıca İlköğretim Okulu

Deniz Yıldızları ilköğretim Okulu

Faik Şahenk ilköğretim Okulu

Halide Edip İlköğretim Okulu

Kâzım Karabekir İlköğretim Okulu

Kemal Ali Gül İlköğretim Okulu

Mustafa Kemal İlköğretim Okulu

Mehmet Akif İlköğretim Okulu

Nenehatun İlköğretim Okulu

Servet Yalçın İlköğretim Okulu

Süreyya Yalçın İlköğretim Okulu

Servet Çambol İlköğretim Okulu

Yusuf Savaş İlköğretim Okulu

Zeki Gezer İlköğretim Okulu

100.Yıl İlköğretim Okulu

Osman Hamdi Bey İlköğretim Okulu

Aslan Çimento Meslek Lisesi

Ahmet Parmaksızoğlu Ticaret Meslek Lisesi

Darıca Lisesi

Eşet Yalçın Lisesi

Çayırova Ticaret Meslek Lisesi

Süleyman Demirel Lisesi

Özel Çırağan Lisesi

 
 
 

EKONOMİK YAPI

Danca'da bulunan tarihi liman isketeleri, un depoları, değirmenleri, yağ haneleri ve ticaret yerlerinin varlığı ve yapılış tarihi itibariyle Cumhuriyetten önce burada deniz taşımacılığı ve ticaretin çok ileri düzeyde olduğunu göstermektedir. 1924 yılından önce yerli Rumlarca zeytincilik, Bağ, Bahçecilik, Küçükbaş ve büyükbaş havancılık yaptıkları bilinmektedir. Lozan Antlaşmasıyla yapılan mübadele sonrasında Yunanistan'ın kıyı kentlerinden ve Girit adasından gelen Türkler, Danca'dan ayrılan Rumların yaşadığı yerlere devlet tarafından yerleştirilmiştir, Yunanistan'ın kıyı kentlerinden gelen Türkler zeytinlik alanlara, yani sahil şeridine yerleştirilirken tarım ve hayvancılıkla uğraşanlarda tarım alanlarına yerleştirildiler. Danca'nın konumuna uygun bu toprak dağıtımı geleneksel tarım üretiminin de devamını sağladı. 1965-1970 yıllarına kadar halkın en önemli geçim kaynağı olan tarım ve hayvancılık bu tarihlerden itibaren tarım alanlarının imara açılması ve sanayinin bu bölgede hızla gelişmesi üzerine tarım ve hayvancılığın yok denecek kadar azalmasına neden olmuştur.

Bugün sadece imar planında ayrılmış alanlarda kiraz üretimi, zeytin üretimi yapılırken tarım literatürüne kalitesiyle geçmiş bulunan Bayrampaşa Enginarıyla boy ölçüşebilecek düzeyde olan Darıca Enginarı bugün de sembolik olarak üretilmektedir.


DARICA'DA HAYVANCILIK : 

Tarım alanlarının sanayi ve ticarete kayması sonucu Danca'da büyükbaş hayvancılık tamamen ortadan kalkmış durumdadır. Bunun yerini besi ve kümes hayvancılığı almıştır, imar planının disipline ettiği ve belirtilen tarım alanları içinde modern kapalı yedi adet küçük, büyük, sulu ve kuru sistem çalışan tavuk çiftlikleri bulunmaktadır. Bunların dışında birkaç aile kurbanlık "SAKIZ11 türü koyun beslemektedir. Danca'nın "SAKIZ" türü kurbanlık koç ile koyun yoğurdu meşhurdur. 

BALIKÇILIK : 

Son yıllarda balıkçılık oldukça gerilemiştir. Bunun başlıca nedeni dışarıdan gelen (TROL)cularm balık yataklarını bozmasından kaynaklanmıştır. Buna rağmen hala birçok kişi geçimini balıkçılıktan sağlamaktadır. Darıca ÇİROZ'u ile meşhurdur. Önceki yıllarda iç Ve dış piyasaya ihraç eder durumda olduğu ÇIROZ'u artık üretilme-mektedir. Devrin Cumhurbaşkanı İsmet iNÖNÜ'nün Almanya büyük elçisi Van PAPEN'e Danca'dan özel kuryesi ile Çiroz getirterek ikram ettiği bilinmektedir. 

DARICA'DA ALT YAPI

Danca'da 12 mahallesinde alt yapı tamamlanmış. Su, Kanalizasyon, Telefon ve Elektrik hatları mevcuttur. Mahallerde bulunan yolların %95 'i asfaltlanmıştır. Doğalgaz çalışması başlatılmış 5 mahallede doğalgaz kullanımı başlamıştır. Dört mahallenin elektrik hatları yerin altına alınmıştır.

ULAŞIM

 

Darıca'da ulaşım çok rahattır. Sanayi bölgesinin tam ortasında olması sebebiyle ulaşım çok gelişmiştir. Tren, Otobüs, Minibüs ve Feribot yoluyla istenen mevkilere ulaşmak son derece kolaydır. Ayrıca Kurtköy Sabiha Gökçen Havalimanı'na 10 km. gibi kısa bir mesafede olması sebebiyle yurtiçi ve yurtdışına ulaşım da oldukça kolaydır.

Darıca'nın yanı başından geçen D-100 ile karayolu ulaşımı , girişinde bulunan demiryolu ile tren ulaşımı ve yeni başlayan Darıca –İzmit feribot seferleriyle de deniz taşımacılığı yapılmaktadır. 

Darıca'ya gelmek isteyen vatandaşlar ; İstanbul yönünden Şifa mahallesi – Darıca otobüs hattı ile Darıca'ya ulaşabilirler. İzmit yönünden gelen vatandaşlar ise Darıca – İzmit otobüs hattıyla veya Darıca – İzmit feribot hattıyla Darıca'ya ulaşabilirler.